مرزنگوش
مرزنگوش
نام علمی: Origanum Majorana L.
از تيره نعناعيان Labiatae
نام انگليسي: Sweet marjoram , marijoram , knotted marijoram
نامهاي رايج: مرزنگوش، سرمق، جقالفيل، مرزنگوش افريقايي، مرزه گوش.
مرزنگوش گياهي است كوچك با شاخه و برگ زياد و چند ساله كه ارتفاع بوتهی آن در حدود 50 ـ 30 سانتيمتر است. برگهايش متقابل و بيضوي و بدون دانه و گلهایش كوچك و سفيد يا گلي رنگ و پوشيده از چهار رديف برگههاي مايل به سفيد كه به صورت كروي درآمدهاند ميباشد. بويش معطّر و نافذ و طعمش پسنديده است.
مرزنگوش حاوي تانن، يك مادّهی تلخ و اسانس ميباشد كه اين اسانس تركيبي از ترپنها (40 درصد)، ترپينئول و سابينن است.
قسمت مورد استفادهی گياه مرزنگوش برگ و شاخههاي گلدار ميباشد.
خواصّ و اثرات دارويي: طبع مرزنگوش گرم و خشك است.
مرزنگوش داراي خواصّ آرامكننده، نيرو دهنده، مدر، مُعرّق، مقوّي معده، تسكين دهنده، بادشكن، ضدّ تشنج، ضدّ رطوبت و التيام دهندهی زخمهاست.
مرزنگوش در موارد رفع سردردهاي سرد بلغمي و سوداوي، لقوه، ماليخوليا، تنگي نفس، درد سينه و سرفه، درد قلب و تحليل نفخ و گاز و بادها و تسكين دل پيچه و رفع استسقا، سختي در ترشّح ادرار، حيض، درد قاعدگي، باز شدن انسداد و گرفتگيهاي دماغي، سوءهاضمه به صورت دم كرده مورد استفاده قرار ميگيرد.
دم كردهی گياه به عنوان مُحرّك، قاعده آور و ازدياد شير مادران، فرح بخش، آسم و ضدّ هيستري مصرف ميشود.
مرزنگوش معده را تقويت كرده عمل هضم را آسان ميكند و کسانی که به درد دل يا سوءهاضمه مبتلا هستند دمكردهی يك قاشق دسر خوری از گياه خشك در يك ليوان آب جوش به مدّت 10 دقيقه هر روز 2 يا 3 فنجان مصرف شود.
اسانس مرزنگوش در صنايع صابون سازي براي معطّر ساختن صابونها وهم چنين در صنعت عطرسازي مورد استفاده ميباشد.
مرزنگوش قاعده آور است ادرار را زياد ميكند و شياف در مهبل قاعده آور است.
در استعمال خارجي از مرزنگوش به صورت موضعي در درمان كوفتگي و دررفتگي، التيام زخمها و ضدّ عفوني كننده استفاده ميشود.
دم كردهی 2 تا 4 گرم در يك ليتر آب جوش به عنوان داروئي جهت رفع ضعف عمومي و لاغري استفاده ميشود.
دمكردهی 5 تا 10 گرم از تمام قسمتهاي مرزنگوش در يك ليتر آب جوش به عنوان داروي رفع گرفتگي و درد قلب مصرف ميشود.
دمكردهی 3 گرم از قسمتهاي مختلف گياه در يك ليتر آب در مورد دفع گوش درد مورد استفاده قرار ميگيرد.
دم كردهی 2 تا 4 گرم در يك ليتر آب به عنوان ضدّ دل درد، بادشكن و مقوّي ميتوان استفاده نمود.