حقي در مقابل حق ديگر

زن وقتي به برقراري روابط زناشويي موظف است كه شوهر از عهده مخارج او (نفقه) بر آيد، خواه زن خـود از پس تأمین احتياجات مادي خويش بر آيد يا نه، مطالبه كند يا نكند.

در هر صورت مرد موظف به كسب و كار و تلاش در امرار معاش خود و خانواده‌اش می‌باشد و تا آن زمان كه مرد بدون عذر شرعی از پرداخت حقوق زن امتناع می‌ورزد، زن موظف به پذيرش  هم‌بستري نيست.

نـكته حايز اهميت اين است كه مخارج زن منحصر به نان و غذا نيست بلكه داراي ابعادي است كه در ذیل بدان‌ها اشاره می‌كنيم:

 1. غذا در حد نياز زن و متناسب با عادت و شأن او و موقعيت محل زندگی‌اش.

2. پوشاك به مقدار كافي، از نوع متعارف و متناسب با محل زندگي و عادت زن.

3. وسايل زندگي مثل فرش و لوازم آشپزخانه در حد نياز و متناسب با عرف و شأن زن.

4. وسايل نظافت و آرايش.

5. مسكن متناسب با احتياج و شأن و شخصيت زن.

6. خـدمـتـكـار در دو صـورت:

الف) موردي كه زن در خانه پدرش خدمتكار داشته است.

ب) زن بیمار باشد و نتواند خود كارهايش را انجام دهد.

در اين دو صورت مرد موظف است خدمتكاري براي زن اختيار كند يا خودش كارهاي خانه را انجام دهد.

7. هزينه درمان بیماری‌های جزئي و عادي.

مـوارد جـنـبـي ديـگـري نـيـز بـه مـقـتـضـاي زمـان و مـكـان در كار است كه از ذكر همه آن‌ها خودداري می‌كنيم.

تـذكـر دهـيـم كه تأمین مخارج فرزند و والدين (در صورتی كه آن‌ها نيازمند باشند) بر مرد واجب اسـت مـشـروط بر آنكه آن‌ها نتوانند مخارج خود را تأمین كنند.

اما در مورد زن چنين نيست و حـتـي اگـر زني ثروتمند باشد، تأمین مخارج متعارف او (يا تقديم مبلغ آن به وي) بر مرد واجب است، مگر اينكه زن خود آن را به شوهرش ببخشد، چنانكه معيار وجوب پرداخت مخارج زن، تمكن مـالي مرد نيست و مرد در صورتي كه تمكن مالي هم نداشته باشد، موظف به كار و تحصيل درآمد است و در صورت ضرورت بايد قرض كند و مخارج لازم همسرش را بپردازد.

ديـگـر آنـكـه اگر مرد سال‌ها مخارج فرزندان يا پدر و مادر نيازمندش را ندهد گناهكار است ولي مـديـون آن‌ها نيست، يعني پرداخت مخارج ايام گذشته بر وي واجب نيست.

ولي نسبت به همسر مـديـون اسـت و موظف بـه پرداخت مبالغي است كه در ايام گذشته نپرداخته است، تا آنجا كه هـرگـاه زن بـه وظـايـف خود عمل كند و شوهر مخارج متعارف او را به طور كامل نپردازد زن می‌تواند بدون اذن همسرش از اموال او بر دارد.

بعلاوه اگر مرد توان تأمین مصارف همسر و فرزندان و والدين خود را نداشته باشد و تنها قادر بر تأمین يكي از اين موارد باشد حق همسرش بر ديگران مقدم است.